THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Nếu như nguyên nhân đau vai ở người già là do viêm hay rách chóp xoay thì nguyên nhân đau vai ở người trẻ tuổi, nhất là những người chơi các môn thể thao vung tay quá đầu như tennis, cầu lông, ném lao, ném đĩa lại có nguồn gốc từ tổn thương sụn viền ổ chảo xương bả vai.
Bệnh nhân Trần Chí D. nam 30 tuổi, môn thể thao ưa thích: tập võ. Sau 1 lần té xe gắn máy chống tay bị trật khớp vai. Đã được nắn khớp vai tại bệnh viện và bất động sau 4 tuần. Bệnh nhân trở lại tập võ nhưng mỗi khi thực hiện động tác dạng và xoay ngoài vai để quật đối thủ thì cảm giác vai như bị “sút” ra và nếu làm mạnh quá thì khớp vai lại bị trật trở lại. Bệnh nhân tổng cộng bị trật vai 6 lần trong hai năm, vai ngày càng đau và hạn chế làm việc. Bệnh nhân đã được chẩn đoán trật khớp vai tái hồi và được mổ nội soi khớp vai khâu sụn viền và bao khớp. Sau mổ 6 tháng bệnh nhân đã bắt đầu quay lại các buổi tập võ và khớp vai không còn đau nữa.
Đây là nhóm nguyên nhân đầu tiên gây đau khớp vai ở người trẻ tuổi. Nguyên nhân là do chấn thương làm trật khớp vai lần đầu, sau đó sụn viền không thể lành lại làm cho khớp vai rất dễ bị trật ra trở lại mỗi khi làm động tác dạng và xoay ngoài khớp vai. Có người tuy không bị trật rõ ràng nhưng khớp vai cứ bị đau khi làm việc ở tư thế vai dạng. Đôi khi vì lần trật đầu tiên cách xa lần trật thứ hai nên nhiều người không nhớ là mình đã bị trật hoặc họ cho rằng lần trật đầu đã được nắn lại khỏi nên đau vai lần này không phải là hậu quả của lần trước. Vai đau và dễ bị trật làm ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày của bệnh nhân. Và vì ít nghĩ tới nguyên nhân này nên đôi khi bệnh nhân uống thuốc tháng này qua tháng khác mà không khỏi.
Bệnh nhân khác Đỗ Ngọc T. nam, 35tuổi. môn thể thao: bóng chuyền. Bệnh nhân cách nhập viện 1 năm cảm giác yếu và mỏi vai khi giơ tay lên, triệu chứng ngày càng rõ. Đã được uống thuốc và tập vật lý trị liệu nhưng không đỡ trong 1 năm. Khi khám và chụp MRI khớp vai phát hiện bệnh nhân bị rách sụn viền sau trên của khớp vai và thần kinh trên vai bị chèn ép do nang hoạt dịch thoát từ nơi rách này tạo thành. Được đề nghị mổ nội soi khâu sụn viền, nhưng bệnh nhân đề nghị tiếp tục tập vật lý trị liệu và uống thuốc. sau mấy tháng triệu chứng đau mỏi vai vẫn không giảm. Bệnh nhân đã được mổ nội soi khâu sụn viền và lấy bỏ nang hoạt dịch chèn ép thần kinh.
Đây là nhóm nguyên nhân thứ hai. Rách sụn viền từ trước, lên trên và ra sau hay đơn thuần là vùng sau trên hay gặp ở những bệnh nhân chơi các môn thể thao sử dụng tay ở tư thế dạng và xoay ngoài nhiều như tennis, cầu lông ( động tác giao banh), ném lao hay ném đĩa. Nguyên nhân là do khi dạng và xoay ngoài tay gân nhị đầu dài có thể kéo làm rách sụn viền. Bệnh nhân không thấy đau đớn nhiều nhưng có cảm giác mỏi vai, động tác giao banh hay ném bị yếu hẳn đi, uống thuốc, nghỉ ngơi và tập vật lý trị liệu vẫn không làm giảm triệu chứng.
Nếu đối với người trung niên từ 40 trở lên nguyên nhân gây đau vai là do chóp xoay thì đối với nhóm người trẻ tuổi, hay chơi thể thao, nguyên nhân đau vai thường xuất phát từ các tổn thương sụn viền của ổ chảo cánh tay. Cơn đau làm cản trở các sinh hoạt hàng ngày của bệnh nhân. Và đặt biệt là xảy ra trên người trẻ đang độ tuổi lao động và hoạt động thể thao nhiều nên làm bệnh nhân rất khó chịu. Việc hỏi bệnh sử, khám bệnh và nhờ vào MRI khớp vai có tiêm thuốc phản từ cho phép chẩn đoán chính xác bệnh lý.
Việc điều trị nhóm bệnh này trong những năm gần đây trở nên dễ dàng hơn nhờ vào sự phát triển của nội soi khớp vai. Với 3 lỗ nhỏ, các bác sĩ sẽ khâu lại sụn bị rách nhờ vào những loại chỉ đặc biệt mà không tàn phá các cấu trúc xung quanh khớp vai đem lại kết quả hồi phục rất khả quan cho bệnh nhân. Tại Việt Nam nói chung và tại Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng, một số ít bệnh viện đã triển khai kỹ thuật này và kết quả điều trị rất khả quan, thực sự giải quyết được bệnh lý của bệnh nhân với chi phí thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực.
Bác sĩ Tăng Hà Nam Anh
Giảng viên Đại học Y Dược TP HCM
Ủy viên ban chấp hành Hội Y Học Thể Thao TP HCM