THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Qua các trường hợp nêu lên trên diễn đàn “ Dịch vụ Y tế , thua ngay trên sân...”, sự khác biệt căn bản là tinh thần trách nhiệm
Ở một xã hôi văn minh tiên tiến, bác sỹ (BS) chịu sự ràng buộc trách nhiệm rất cao. Trách nhiệm trước hết giữa BS là phải tiếp đãi bệnh nhân như khách hàng (như tác giả Đỗ Triều Hưng đã nói). BS cũng là người chịu hoàn toàn trách nhiệm về chuyên môn như chẩn đoán, đưa ra quyết định điều trị và kết quả điều trị chứ không phải nhà quản lý. Cuối cùng, nếu có tai biến biến chứng do sai sót thì BS phải giải trình, giải thích cho bệnh nhân hay phải hầu tòa hoặc đền bù nếu thiệt hại quá lớn. Tại sao các nước làm được điều đó? Vì họ có hệ thống thực thi pháp luật một cách nghiêm minh vừa đủ sức tạo lòng tin vừa đủ sức răn đe; Vì họ có hiệp hội nghành nghề (thí dụ Y sỹ đoàn) đủ sáng suốt và quyền hạn để đưa ra các phán quyết cuối cùng về chuyên môn có giá trị pháp lý làm căn cứ cho tòa án trong các khiếu kiện đôi bên; Mức dân trí cao và nền dân chủ đảm bảo người bệnh của họ và cơ sở y tế (cả công lẫn tư) được công bằng trước pháp luật; Cuối cùng, do y tế phát triển nên bệnh nhân có nhiều lựa chọn chứ không phải lệ thuộc quá nhiều vào một ‘chuyên gia’ hay một cơ sở điều trị nào và cũng đặt ra sự cạnh tranh công bằng khiến các dịch vụ y tế ngày càng tốt hơn. Chính vì các lẽ đó, các BS ở Singapore như các bạn đã nêu phải tận tụy hết sức và làm hết khả năng trách nhiệm của họ nếu không muốn bị đào thải. Điều đó tưởng chừng là sự sòng phẳng nhưng thực ra chính là quá trình rèn luyện đạo đức của người thầy thuốc, thay vì những lời kêu gọi Y đức suông khó có thể đem lại “từ tâm” thực sự.
Ở nước ta, tình trạng thiếu trách nhiệm có thể gặp ở cả bệnh viện công và tư, nhiều BS thành đạt nhờ bằng cấp hoặc địa vị chứ không phải tay nghề hay sự tín nhiệm. Một nghịch lý nữa là hiện nay nhiều nơi kỹ thuật cao đang phát triển nhưng trách nhiệm lại đang xuống dốc. Nhiều trường hợp bệnh nhân phải “mua” trách nhiệm của BS bằng phong bì, quà cáp hay các hình thức “dịch vụ”, “theo yêu cầu”...khác. Nhưng tiền bạc đó cũng không đảm bảo được trách nhiệm, khi có sự cố xảy ra thì nhân viên y tế dễ chối bỏ sai sót và bệnh nhân cũng khó mà thưa kiện hay đòi bồi thường. Hiện tại chúng ta chưa có một Hội đồng Y khoa độc lập nào để đánh giá chính xác về chuyên môn trong những trường hợp phức tạp để giúp đảm bảo quyền lợi của bệnh nhân hay để xác định trách nhiệm hoặc ngược lại bảo vệ uy tín của người thầy thuốc. Chúng ta không thiếu BS giỏi, Thầy thuốc ưu tú, Thầy thuốc nhân dân... tâm huyết với nghề, tận tụy với bệnh nhân...nhưng với tình trạng “không rõ ràng” như hiện nay thì người có trách nhiệm rất dễ bị thua thiệt, còn người tắc trách lại được hưởng lợi, thậm chí đến mức “Tiểu nhân đắc chí, quân tử khốn cùng”... và thiệt hại cuối cùng người bệnh lãnh đủ.
Lương tâm phải được xây dựng trên nền tảng trách nhiệm, để ‘Đắc Nhân Tâm’, đầu tiên phải thực hành chữ Tín. Tôi tin rằng ai đã chọn “nghiệp” thầy thuốc đều muốn làm điều thiện, chỉ mong sao có sự hỗ trợ tích cực từ xã hội và các nhà quản lý y tế để họ thực hiện được và “tồn tại được” với chữ ‘Tâm” của mình.