THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
(Bài đã đăng trên Tuổi Trẻ Cuối Tuần tháng 6/2010)
Khi nghe “điều trị không dùng thuốc...” người ta thường nghĩ đến cách trị bệnh bằng chế độ ăn, nghỉ ngơi, liệu pháp tâm lý...hay một kiểu “sống khỏe” nào đó. Ở đây, đối với bệnh xương khớp, tôi muốn nhấn mạnh đến Phương pháp tập luyện trị liệu và Điều chỉnh cách sinh hoạt- làm việc, điều này nghe tưởng chừng tầm thường đơn giản nhưng thực sự cực kỳ quan trọng và mang lại hiệu quả đáng kinh ngạc.
Kết quả của pp việc tập luyện trị liệu không những thấy được sau quá trình điều trị mà còn đã được chứng minh bằng các công trình nghiên cứu hay đo lường được bằng máy móc. Qua kinh nghiệm điều trị và theo các tài liệu hiện nay, tôi xin dẫn chứng các trường hợp điển hình về bênh CXK đã được điều trị rất thành công chủ yếu bằng tập luyện.
Bệnh thường gặp ở nữ, đau trước gối đặc biệt khi ngồi xổm hay lên cầu thang cao. Đa số bệnh nhân được chẩn đoán là viêm khớp hoặc thoái hóa khớp trước đó và đã uống thuốc lâu dài mà không khỏi hoặc thấy bớt đau chỉ khi dùng thuốc. Thực chất bệnh là tình trạng tổn thương, mòn mặt khớp do quá tải, do tăng áp lực hay do thiếu máu nuôi sụn khớp.
Trước đây, bệnh hay được điều trị bằng phẫu thuật với mục đích chỉnh trục xương, làm giảm áp lực trên khớp. Nhưng hiện nay, bệnh này chủ yếu điều trị bằng cách tập mạnh cơ tứ đầu đùi (Hình), đặc biệt cơ phía trong (cơ rộng trong), lý do:
Ngoài ra, tránh đi lại nhiều, tránh ngồi xổm, đi lên cầu thang để tránh tổn hại thêm mặt sụn. Trên 90% bệnh nhân khỏi bệnh với cách điều trị đơn giản này. Chỉ dùng thuốc chống viêm trong các giai đoạn đau cấp tính. Phẫu thuật nội soi trong các trường hợp quá nặng.
Viêm gân gót hay xảy ra ở vận động viên chạy nhảy nhiều như điền kinh, bóng chuyền, hoặc ở lứa tuổi trung niên gân bị thoái hóa. Nguyên nhân chủ yếu do gân bị kéo căng do quá mức hoặc vi chấn thương. Bài tập chuyên biệt cho gân gót bao gồm tập kéo dãn gân, tập mạnh co, tập với giày lò xo...Nghiên cứu gần đây cho thấy bài tập co cơ kéo dãn (eccentric: đứng bằng mũi bàn chân trên bậc thang và nhún sâu gót chân xuống ) cho kết quả tương đương với siêu âm trị liệu. Các bài tập này giúp tăng lượng máu nuôi gân, cộng với nghỉ ngơi đủ, chườm đá, mang giày đế cao vừa (3cm) để gân bớt căng, là phương pháp trị liệu chính hiện nay cho viêm gân gót mãn tính.
*Bệnh đau thắt lưng
Có lẽ ai trong đời cũng đã từng đau lưng một vài lần. Nguyên nhân thường gặp là quá tải trên khớp, dây chằng, đau lưng do thoái hóa hay do loãng xương, bệnh lý đĩa đệm...Nhiều bênh nhân cố tìm một phương thuốc thật mạnh để hết đau và tiếp tục công việc như trước, tuy nhiên cách trị liệu này chỉ là tạm thời và nhiều nguy cơ vì hiện tượng lành bệnh giả tạo chưa kể tác dụng phụ của thuốc. Ngoại trừ các bệnh lý nghiêm trọng như thoát vị đĩa đệm, trượt đốt sống mức độ nặng, u bướu, lao...chứng đau thắt lưng được điều trị chủ yếu bằng tập luyện (các bài tập này phổ biến trên mạng và đã có nhiều sách hướng dẫn) và nghĩ dưỡng đúng cách. Tác dụng:
TÓM LẠI
Ngoài bằng chứng khoa học và hiệu quả thấy rõ, trong bối cảnh giá thuốc leo thang, chất lượng thuốc không bảo đảm và cách dùng thuốc tràn lan không kiểm soát được như hiện nay, quan điểm Điều trị bệnh CXK không dùng thuốc nên được người thầy thuốc và bệnh nhân nghĩ tới đầu tiên trước khi áp dụng cách cách điều trị khác.
BS Trương Công Dũng